Sevgili Hendek Haber okuyucuları,
Sonbaharın kendini iyice hissetirdiği, akşamları çayın ve kahvenin yanına "ufak bir şeyler" aradığımız günlere girdik. "Yazın gayet iyi gidiyordum, hava soğuyunca neden birden tatlı krizlerim başladı?" ya da "Aç olmasam bile canım sürekli bir şeyler atıştırmak istiyor" diyorsanız, kesinlikle yalnız değilsiniz.
Birçok kişi bu durumu sadece bir "irade zayıflığı" sanıyor. Oysa arkasında bedenimizin bize iletmeye çalıştığı biyolojik ve psikolojik mesajlar var. Gelip soğuk havalarla birlikte coşan bu tatlı isteklerinin asıl nedenlerine ve doğru bilinen yanlışlara birlikte bakalım:
Tatlı Krizlerini Tetikleyen Gizli Nedenler ve Doğru Bilinen Yanlışlar
1. Karbonhidratı Tamamen Kesmek veya Çok Az Tüketmek: En sık yapılan yanlışlardan biri "Tatlı krizlerini engellemek için ekmeği ve karbonhidratı sıfırlamalıyım" düşüncesidir. Oysa karbonhidratı aşırı kısıtlamak kan şekerinizin dip yapmasına neden olur. Beynimiz temel yakıtı olan glikozu alamadığında, birkaç saat sonra sizi kontrolsüz bir şeker ve hamur işi krizine sokar. Önemli olan karbonhidratı kesmek değil; tam buğday, yulaf veya baklagil gibi kaliteli kaynakları tercih etmektir.
2. Yetersiz Enerji (Kalori) Alımı: Gün içinde çok az yemek yemek veya gereksiz sert diyetler yapmak bedeninizin alarm vermesine yol açar. Yetersiz enerji aldığınızda metabolizma "kıtlık" sinyali verir ve kaybettiği enerjiyi en hızlı yoldan —yani yüksek kalorili şekerli gıdalarla— tamamlamak ister.
3. Uzun Süreli Açlık ve Öğün Atlamak: "Gündüz az yiyeyim de akşam kalori dengelensin" fikri büyük bir tuzaktır. Öğün atlayarak akşam saatlerine aç girdiğinizde iştah kontrolü imkansız hale gelir. Sabahları doğru bir kahvatıyla güne başlamak oldukç önemlidir, ara öğün yapılması da tatlı isteğini azaltan faktörlerden…
4. Yetersiz Protein Tüketimi: Ana öğünlerinizde yeterince protein (yumurta, peynir, et, tavuk, balık, baklagiller veya yoğurt) yoksa, o öğün sizi uzun süre tok tutamaz ve kısa süre sonra tatlı arayışı başlar.
5. Tabağınızdaki Lif Eksikliği ve "Meyve Şekerdir" Yanılgısı: Lif, midede hacim kaplayarak kan şekerinin aniden yükselip düşmesini engeller. Meyveleri "içinde şeker var" diyerek tamamen hayatınızdan çıkarmak da yanlıştır. Porsiyon kontrolüyle tüketilen taze meyve ve sebzeler lif depolarıdır; kan şeckerinizi dengede tutar.
6. Stres ve Duygusal Yeme: Güneş ışığının azalmasıyla düşen serotonin (mutluluk hormonu) ve günün yorgunluğu birleşince, beynimiz rahatlamak için "hızlı mutluluk" kaynağı olan şekere yönelir.
7. Yetersiz ve Kalitesiz Uyku: Az uyuduğumuzda açlık hormonu artar, tokluk hormonu düşer. Uykusuz bir günde beyninizin yüksek kalorili besinler istemesi tamamen biyolojiktir.
Mutfakta 5 Dakikalık Pratik ve Fit Tatlı Alternatifleri
Canınız tatlı istediğinde evde hızlıca hazırlayabileceğiniz, kan şekerinizi dalgalandırmayacak pratik tarifler:
Tarçınlı Yoğurt Kasesi: 1 kase yoğurdun üzerine 1 tatlı kaşığı tarçın + 2 yemek kaşığı yulaf ezmesi + ½ porsiyon meyve
Tarçının kan şekerini dengeleyen gücü ve yoğurdun proteini sayesinde en sade, en pratik tatlı kriz savarıdır.
Fıstık ezmeli karabuğday patlağı: 2 adet karabuğday patlağının üzerine 1 tatlı kaşığı şekersiz fıstık ezmesi sürün ve üzerine biraz toz kakao serpiştirin. Çıtır çıtır, nefis bir atıştırmalık!
Kakaolu ve Tahinli Muz Dilimleri: 1 adet muzu boylamasına ikiye kesin. Üzerine 1 tatlı kaşığı tahin gezdirip az miktarda kakao serpin. Hem muzun doğal tatlılığı hem de tahin ve kakaonun uyumu tatlı krizinizi anında yatıştıracaktır.
Peki, Bütün Bunları Yapmanıza Rağmen Canınız Halen Tatlı İstiyorsa?
İşte en önemli noktaya geldik: Kendinizi kısıtlamayın!
Tüm öğünlerinizi dengeli yediniz, yeterli enerjinizi ve proteininizi aldınız, uykunuzu uyudunuz ama canınız gerçekten de şerbetli bir tatlı, güzel bir çikolata veya dilim pasta çekiyor... O zaman o tatlıyı suçluluk duymadan, tadını çıkararak yiyin.
Beslenme bir "hiç ya da hepsi" oyunu değildir. Kendinize koyduğunuz katı yasaklar, bir sonraki adımda kontrolsüz yeme ataklarına ve vicdan azabına dönüşür. Gerçekten canınızın çektiği bir tatlıyı keyifle yemek ruhunuzu besler. Önemli olan bunu bir kaçış veya günlük bir alışkanlık değil, bedeninizi ve ruhunuzu dinlediğiniz dengeli bir tercih haline getirmektir.
Soğuyan havalara karşı kendinize, bedeninize ve iştahınıza şefkatle yaklaşmanız dileğiyle...
Sağlıkla ve afiyetle kalın!
